آشنایی با فرمت لیبل گذاری و استانداردهای دیتا کارتریجها
فرمتبندی و استاندارد برچسبهای بارکد در دیتا کارتریجها، یک مکانیزم دقیق و حیاتی برای مدیریت خودکار آنها در کتابخانههای نوار است. این برچسبها از یک استاندارد صنعتی به نام LTO پیروی میکنند که تضمین میکند تمامی درایوها و سیستمها قادر به شناسایی صحیح کارتریجها خواهند بود.
یک برچسب استاندارد LTO همیشه شامل ۸ کاراکتر است. شش کاراکتر اول به عنوان شناسه حجم (Volume ID) عمل کرده و یک کد منحصربهفرد برای هر کارتریج فراهم میکنند. دو کاراکتر انتهایی نیز به عنوان شناسه رسانه (Media ID) شناخته میشوند و نوع و نسل نوار را مشخص میکنند. برای مثال، رشته “Lg” نشاندهنده یک کارتریج LTO است که در آن “L” نوع نوار و “g” نسل آن را نشان میدهد.

علاوه بر این، برای کارتریجهای خاص، مانند نوارهای تمیزکننده یا عیبیابی، از یک فرمت ویژه استفاده میشود. برای مثال، نوارهای تمیزکننده با کد “CLN” و نوارهای عیبیابی با کد “DG” شروع میشوند. این سیستم کدگذاری دقیق، به سیستمهای رباتیک اجازه میدهد تا به صورت خودکار، سریع و بدون خطا، هزاران کارتریج را برای عملیات پشتیبانگیری و آرشیو مدیریت کنند. شایان ذکر است که برچسبهای بارکد روی کارتریجهای دیتا، از قراردادهای دقیق و پیچیدهای پیروی میکنند تا توسط سیستمهای خودکار مدیریت نوار به درستی شناسایی شوند. این قراردادها بسته به نوع استاندارد نوار، مانند DLT یا LTO، متفاوت هستند.

۱. فرمتهای DLT
- DLT و SDLT: برچسبهای این کارتریجها معمولاً ۶ یا ۷ کاراکتر طول دارند. شش کاراکتر اول به عنوان شناسه حجم (Volume ID) و کاراکتر هفتم (در صورت وجود) به عنوان شناسه رسانه (Media ID) عمل میکند. در برخی موارد، برچسبهای ۸ کاراکتری برای رسانههای SDLT وجود دارند که دو کاراکتر برای شناسه رسانه دارند. کاراکترهای مجاز تنها شامل حروف بزرگ انگلیسی (A-Z) و اعداد (۰-۹) هستند و از رقم چکسام استفاده نمیشود.
- DLT1 و VS80: این کارتریجها از برچسبهای ۷ کاراکتری استفاده میکنند. اچپی یک قرارداد استاندارد را پیشنهاد میدهد که در آن دو کاراکتر اول حروف الفبا، چهار کاراکتر بعدی عدد و کاراکتر هفتم همیشه حرف “B” است.
- قراردادهای ویژه: در همه فرمتهای DLT، شناسههای ویژهای برای کارتریجهای تمیزکننده و تشخیصی در نظر گرفته شده است. برای مثال، کارتریجهای تمیزکننده با عبارت “CLN” و کارتریجهای تشخیصی با عبارت “DG(space)” شروع میشوند. این قراردادها به سیستمهای مدیریت اجازه میدهند تا به سرعت عملکرد هر کارتریج را تشخیص دهند.

۲. فرمتهای LTO
استاندارد LTO که امروزه استاندارد غالب در صنعت است، از فرمت مشخصی برای برچسبها پیروی میکند که با استانداردهای DLT متفاوت است. این فرمت مبتنی بر یک سیستم دقیق و استاندارد است که با وجود شباهت فیزیکی کارتریجها در نسلهای مختلف (مانند رنگ آبی برای نسل اول و قرمز برای نسل دوم در محصولات اچپی)، آنها را از هم متمایز میکند. هر برچسب استاندارد LTO همیشه شامل هشت کاراکتر است؛ شش کاراکتر اول به عنوان شناسه حجم (Volume ID) و دو کاراکتر انتهایی به عنوان شناسه رسانه (Media ID) عمل میکنند. کاراکترهای شناسه حجم میتوانند هر ترکیبی از حروف بزرگ انگلیسی و اعداد باشند، به استثنای ترکیبات ویژهای که برای کارتریجهای خاصی مانند “CLN” (تمیزکننده) و “DG ” (عیبیابی) رزرو شدهاند. دو کاراکتر شناسه رسانه نیز که از حروف و اعداد تشکیل شدهاند، نوع کارتریج را مشخص میکنند؛ برای مثال، رشته “Lg” به کارتریج LTO اشاره دارد که در آن “L” نوع نوار و “g” نسل آن را نشان میدهد.

علاوه بر این، کارتریجهای ویژهای مانند کارتریجهای عیبیابی با فرمت `DG vnn` (که `DG ` شناسه تشخیصی است) و کارتریجهای تمیزکننده با فرمت `CLNvnn` (که `CLN` شناسه تمیزکننده است) مشخص میشوند. برچسبهای کارتریج تمیزکننده دارای یک شناسه نوع رسانه منحصر به فرد هستند که با نوع درایو همخوانی دارد و این رشتهها باید همیشه دقیقا شش کاراکتر باشند. این سیستم کدگذاری دقیق، مدیریت خودکار و کارآمد نوارها را در کتابخانههای نوار امکانپذیر میسازد. به طور کلی، توضیحات بارکدها را میتوان به شرح زیر خلاصه کرد:
- ساختار برچسب: برچسب LTO همیشه دارای ۸ کاراکتر است؛ ۶ کاراکتر اول شناسه حجم و ۲ کاراکتر انتهایی شناسه رسانه را تشکیل میدهند. این کاراکترها میتوانند ترکیبی از حروف بزرگ (A-Z) و اعداد (۰-۹) باشند، به استثنای شناسههای ویژهای مانند “CLN” و “DG(space)”.
- شناسه رسانه: دو کاراکتر شناسه رسانه نوع کارتریج را مشخص میکنند. برای مثال، عبارت “L” نوع کارتریج LTO را نشان میدهد و کاراکتر دوم (مثلاً g، h، j، k) نسل آن را تعیین میکند (مثلاً LTO-1، LTO-2 و…).
- کارتریجهای تمیزکننده و تشخیصی: این کارتریجها دارای فرمتهای ویژهای برای شناسایی سریع هستند. به عنوان مثال، یک کارتریج تمیزکننده ممکن است با “CLN” و یک کارتریج تشخیصی با “DG ” (که به آن یک فضای خالی اضافه شده است) آغاز شود و به دنبال آن اطلاعات دیگری قرار میگیرد که نوع و شناسه درایو را مشخص میکند.
به طور کلی، این فرمتها و قراردادها به سیستمهای اتوماسیون نوار اجازه میدهند تا هزاران کارتریج را با سرعت و دقت مدیریت کنند، که این امر برای عملیات بکآپگیری و آرشیو در مقیاسهای بزرگ ضروری است.
| تولید کننده درایو | شناسه نوع درایو (“v”) |
| HP | H |
| IBM | I |
| Seagate | S |
| Universal | U |
برای درک هرچه بهتر این مفهوم، مهم است اطلاعات جامعتری در رابطه با شناسههای مدیای مجاز و شناخته شده برای کارتریجهای LTO ارائه شود تا خوانندگان با جزییات آن دقیقتر آشنا شوند.

فرمت کارتریج داده LTO
nnnnnnXY
nnnnnn – شماره سریال برچسب است. هنگامی که رنگ کدگذاری “volser” تعیین شده است. در این بخش عدد باید دقیقا شش کاراکتر باشد. همچنین، ترکیبی از حروف و اعداد است (A-Z، 0-9) مورد استفاده قرار میگیرد.
XY: شناسه مدیا است و ترکیبی از کارکترهای الفبایی و اعداد (A-Z، 0-9) است.
| جدول شناسه رسانه | ||
| X | Y | توضیحات |
| L | 1 | LTO 1st Generation Data Tape 100% length (for example 100GB Native) |
| L | 2 | LTO 2nd Generation Data Tape 100% length (for example 200GB) |
| L | 3 | LTO 3rd Generation Data Tape 100% length (for example 400GB) |
| L | 4 | LTO 4th Generation Data Tape 100% length (for example 800GB) |
| L | A | LTO 1st Generation Data Tape 50% length (for example 50GB) |
| L | B | LTO 1st Generation Data Tape 30% length (for example 30GB) |
| L | C | LTO 1st Generation Data Tape 10% length (for example 10GB) |
| L | D | LTO 2nd Generation Data Tape 50% length (for example 100GB) |
| L | E | LTO 2nd Generation Data Tape 30% length (for example 60GB) |
| L | F | LTO 2nd Generation Data Tape 10% length (for example 20GB) |
| L | G | LTO 3rd Generation Data Tape 50% length (for example 200GB) |
| L | H | LTO 3rd Generation Data Tape 30% length (for example 120GB) |
| L | I | LTO 3rd Generation Data Tape 10% length (for example 40GB) |
| L | J | LTO 4th Generation Data Tape 50% length (for example 400GB) |
| L | K | LTO 4th Generation Data Tape 30% length (for example 240GB) |
| L | L | LTO 4th Generation Data Tape 10% length (for example 80GB) |

برچسبگذاری و مدیریت کارتریجهای تمیزکننده LTO
کارتریجهای تمیزکننده (Cleaning Cartridges) در سیستمهای LTO دارای یک فرمت بارکد مشخص هستند تا توسط درایوها و کتابخانههای نوار به درستی شناسایی شوند. فرمت استاندارد برای این کارتریجها به صورت CLNHnnXY است که هر بخش معنای خاصی دارد:
- CLN: یک کارتریج تمیزکننده را توصیف میکند.
- v: یک حرف الفبایی (A-Z) است که سازنده درایو را مشخص میکند.
- nn: یک شماره سریال عددی (00-99) است.
- XY: یک شناسه رسانه دو کاراکتری است که نوع کارتریج تمیزکننده را مشخص میکند.
به دلیل تفاوت در شناسههای سازندگان، مهم است که از کارتریج تمیزکننده مناسب برای درایو خود استفاده کنید. در گذشته، هر سازندهای (مانند HP، IBM، Seagate و Fujitsu) شناسه خاص خود را داشت. با این حال، امروزه کارتریجهای تمیزکننده یونیورسال (Universal) با شناسه “CU” به طور گستردهتری مورد استفاده قرار میگیرند و با درایوهای مختلف سازگار هستند.
نحوه تفسیر بارکد در کتابخانههای نوار
رفتار کتابخانههای نوار در تفسیر بارکدها میتواند متفاوت باشد و این امر به مدل و نسل آنها بستگی دارد:
- مدلهای قدیمی (مانند HP DLT): این مدلها بارکد را تفسیر نمیکردند و فقط ۶ کاراکتر اول آن را به نرمافزار میزبان ارسال میکردند. این مسئله میتوانست در مورد کارتریجهای ۷ یا ۸ کاراکتری، اطلاعات مهمی مانند شناسه رسانه را حذف کند و مشکلاتی را ایجاد نماید.
- مدلهای جدیدتر: این کتابخانهها هوشمندتر عمل میکنند و میتوانند کاراکترهای شناسه رسانه (مانند ‘C’, ‘D’, ‘L’ و …) را برای تشخیص نوع کارتریج تفسیر کنند. این قابلیت به آنها امکان میدهد که به صورت خودکار، تفاوت بین یک کارتریج داده، تمیزکننده یا تشخیصی را تشخیص دهند.
نکته مهم: قرار دادن برچسب اشتباه (مثلاً برچسب LTO روی کارتریج DLT) میتواند به سختافزار آسیب جدی وارد کند.
نکات مهمی که باید در مورد بارکد لیبل Tape Cartridge بدانید
برای اطمینان از عملکرد صحیح و دوام طولانیمدت برچسبها، رعایت نکات زیر ضروری است:
- فقط از تامینکنندگان مورد تأیید HPE برچسب تهیه کنید.
- هرگز برچسبها را با چاپگرهای شخصی چاپ نکنید زیرا کیفیت آنها استاندارد نیست.
- برچسب باید با فرمت توصیه شده مطابقت داشته باشد و برای نوع و نسل کارتریج مناسب باشد (مثلاً هرگز برچسب AIT را روی کارتریج LTO نچسبانید).
- برچسبها را فقط در محل مشخص شده روی کارتریج قرار دهید و از چسباندن آنها به صورت نامنظم یا روی هم خودداری کنید.
- روی برچسب چیزی ننویسید و از چسبهای دیگر مانند چسب نواری برای چسباندن آن استفاده نکنید، زیرا سطح براق چسب باعث اختلال در خواندن بارکد میشود.
- توجه داشته باشید که برچسبهای LTO یکبار مصرف هستند؛ پس از جدا شدن از کارتریج، چسب آنها کارایی خود را از دست میدهد.
- برای بهترین عملکرد، سعی کنید از برچسبها ظرف یک سال پس از دریافت استفاده کنید، زیرا چسب آنها در گذر زمان کارایی خود را از دست میدهد.
- توصیه میشود از برچسبهای LTO حداکثر یک سال پس از خرید استفاده کنید، زیرا به مرور زمان عملکرد و راندمان خود را از دست میدهد. زمانی که برچسب روی کارتریج LTO قرار گرفت، ویژگیهای چسب حفظ خواهند شد.
- توصیه میشود اگر برچسبهایی روی نوارها آسیب دیده یا خراب شدهاند آنها را جایگزین کنید. اگر رشتهای از کاراکترهای دقیق مورد نیاز است، بهتر است به سایت EDP/Colorflex مراجعه کنید و ثبت سفارش کنید. پس از ورود به سایت colorflex.com به بخش TriOptic بروید.
حمیدرضا تائبی