مشکلات پردازنده در سرورهای g10 و g10 plus همراه با پیغام خطاهای POST

سرورهای نسل 10 و بالاتر، به ویژه مدل‌های HPE ProLiant Gen10 و Gen10 Plus، از پردازنده‌های پیشرفته‌ای Intel Xeon Scalable مثل مدل‌های Cascade Lake و Ice Lake و همچنین AMD EPYC همچون نسل‌های Zen 2 و Zen 3 استفاده می‌کنند. این پردازنده‌ها با وجود عملکرد بالا و قابلیت‌های امنیتی پیشرفته، ممکن است با مشکلاتی مواجه شوند. مشکلاتی که آشنایی با آن‌ها برای تکنسین‌ها و مهندسان شبکه ضروری است. در این مطلب برخی از این مشکلات و راه‌حل‌های آن‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

عیب یابی پردازنده سرور نسل 10 و نسل 10 پلاس

هنگامی که صحبت از عیب‌یابی پردازنده سرور به میان می‌آید، کارشناسان شبکه بر مبنای یکسری اقدامات عملی فرآیند مذکور را آغاز می‌کنند. این فرآیندها به شرح زیر است:

شناسایی علائم اولیه و بررسی گزارش‌های سیستم

اولین گام در عیب‌یابی پردازنده، شناسایی دقیق علائم مشکل است. مشکلات پردازنده معمولا به صورت خاموش شدن ناگهانی سرور، افت عملکرد شدید (Throttling)، یا عدم بوت شدن سیستم (POST Failure) بروز می‌کنند. این علائم می‌توانند با پیام‌های خطای مشخصی در کنسول سرور یا ابزار مدیریتی iLO همراه باشند. برای مثال، اگر پردازنده به دمای بحرانی برسد، سرور به طور خودکار خاموش می‌شود تا از آسیب سخت‌افزاری جلوگیری کند؛ این رویداد در گزارش‌های iLO با پیام‌های “Thermal Shutdown” ثبت می‌شود. همچنین، بوق‌های هشدار (Beep Codes) که سرور هنگام روشن شدن تولید می‌کند، می‌توانند نشانه‌های اولیه مهمی باشند. هر الگوی بوق، به یک خطای سخت‌افزاری خاص اشاره دارد که در مستندات اچ‌پی قابل شناسایی است. بنابراین، قبل از هر اقدامی، لازم است با دقت به علائم توجه کرده و لاگ‌های سیستم، به‌ویژه Integrated Management Log (IML) را بررسی کنید تا سرنخ‌های اولیه را به دست آورید.

استفاده از ابزارهای مدیریتی HPE

برای عیب‌یابی دقیق‌تر، استفاده از ابزارهای مدیریتی پیشرفته HPE ضروری است. مهم‌ترین ابزار در این زمینه HPE iLO است. با اتصال به رابط iLO از طریق مرورگر وب، می‌توانید به اطلاعات حیاتی دسترسی پیدا کنید. به طور مثال، Active Health System  که یکی از قابلیت‌های کلیدی iLO است، گزارشی جامع از وضعیت سخت‌افزاری سرور ارائه می‌دهد. این گزارش شامل جزئیاتی مانند دما، ولتاژ، سرعت فن‌ها و پیام‌های خطای گذشته است که به شما کمک می‌کند تا الگوی مشکلات را شناسایی کنید. به عنوان مثال، اگر گزارش AHS نشان دهد که دمای پردازنده به طور مکرر از حد مجاز فراتر رفته است، می‌توانید با اطمینان نتیجه بگیرید که مشکل اصلی به خنک‌سازی مربوط می‌شود. علاوه بر iLO، HPE Insight Diagnostics نیز یک ابزار تشخیصی قوی است که با بوت شدن سرور از روی یک دیسک یا درایو USB، امکان اجرای تست‌های جامع روی پردازنده را فراهم می‌کند.

بررسی‌های فیزیکی و سازگاری سخت‌افزاری

پس از بررسی‌های نرم‌افزاری، نوبت به بررسی‌های فیزیکی و سخت‌افزاری می‌رسد. ابتدا، باید مطمئن شوید که سیستم خنک‌سازی پردازنده به درستی کار می‌کند. گرد و غبار روی فن‌ها و هیت‌سینک‌ها می‌تواند جریان هوا را مسدود کرده و باعث افزایش دما شود. بنابراین، تمیز کردن منظم سرور و اطمینان از عملکرد صحیح فن‌ها بسیار مهم است. همچنین، خمیر حرارتی (Thermal Paste) که بین پردازنده و هیت‌سینک قرار دارد، ممکن است خشک شده و کارایی خود را از دست داده باشد که در این صورت باید تعویض شود. در مرحله بعد، باید از نصب صحیح پردازنده در سوکت مطمئن شوید و پین‌های سوکت را از نظر خم‌شدگی یا آسیب دیدگی بررسی کنید. اگر پردازنده جدیدی نصب کرده‌اید، حتما سازگاری آن را با مادربرد سرور و نسخه‌های BIOS/Firmware بررسی کنید. عدم سازگاری می‌تواند به پیام‌های خطای جدی یا عدم شناسایی پردازنده منجر شود.

به‌روزرسانی Firmware و BIOS/ROM

یکی از رایج‌ترین دلایل مشکلات پردازنده، نسخه‌های قدیمی Firmware و BIOS/ROM است. سازندگان سرور مانند اچ‌پی به طور مرتب به‌روزرسانی‌هایی را برای بهبود عملکرد، رفع باگ‌ها و آسیب‌پذیری‌های امنیتی (مانند Meltdown و Spectre) منتشر می‌کنند. این به‌روزرسانی‌ها همچنین شامل پشتیبانی از پردازنده‌های جدیدتر و بهبود الگوریتم‌های مدیریت توان و دما هستند. استفاده از HPE Service Pack for ProLiant (SPP) یک راهکار جامع برای به‌روزرسانی تمامی فریم‌ویرهای سرور است. با بوت کردن سرور از روی SPP، می‌توانید به صورت خودکار تمامی قطعات سخت‌افزاری، از جمله پردازنده، مادربرد و کنترلرها را به‌روز کنید. این کار می‌تواند بسیاری از مشکلات مربوط به عملکرد و پایداری پردازنده را حل کند.

عدم به‌روز بودن رام سرور

عدم به‌روز بودن رام سرور می‌تواند به طور مستقیم باعث بروز مشکلاتی برای پردازنده شود. رام که به BIOS یا UEFI نیز معروف است، نرم‌افزار اصلی مادربرد است که وظیفه شناسایی و مدیریت قطعات سخت‌افزاری، از جمله پردازنده را بر عهده دارد. وقتی یک پردازنده جدیدتر (مانند نسل‌های جدید Intel Xeon یا AMD EPYC) روی یک سرور نصب می‌شود که رام آن قدیمی است، ممکن است رام نتواند آن را به درستی شناسایی کند. این عدم شناسایی می‌تواند منجر به عدم بوت شدن سرور، نمایش پیام‌های خطای مربوط به ناسازگاری پردازنده، یا حتی کارکرد پردازنده با فرکانس پایین‌تر از حد معمول شود.

علاوه بر این، به‌روزرسانی‌های رام اغلب شامل پچ‌های امنیتی برای رفع آسیب‌پذیری‌های پردازنده هستند. در صورت عدم به‌روزرسانی، سرور در برابر این حملات آسیب‌پذیر باقی می‌ماند. همچنین، این به‌روزرسانی‌ها می‌توانند الگوریتم‌های مدیریت دما و توان پردازنده را بهبود بخشند و از مشکلاتی مانند افزایش دمای پردازنده جلوگیری کنند. بنابراین، به‌روز نگه داشتن رام برای اطمینان از عملکرد صحیح و پایدار پردازنده حیاتی است.

1. مشکلات مربوط به Thermal Throttling و خنک‌سازی

مشکل: پردازنده‌های مدرن سرورها، به دلیل تعداد هسته‌های زیاد و فرکانس‌های بالا، گرمای زیادی تولید می‌کنند. اگر سیستم خنک‌سازی سرور (فن‌ها، هیت‌سینک‌ها و جریان هوا) کارآمد نباشد، دمای پردازنده از حد مجاز بالاتر رفته و سیستم به صورت خودکار فرکانس پردازنده را کاهش می‌دهد. به این پدیده Thermal Throttling می‌گویند که منجر به افت عملکرد ناگهانی سرور می‌شود.

راه‌حل:

• مطمئن شوید که فن‌های سرور به درستی کار می‌کنند و هیچ مانعی جلوی جریان هوا را نگرفته است.
• اطمینان حاصل کنید که خمیر حرارتی (Thermal Paste) بین پردازنده و هیت‌سینک به درستی اعمال شده و خشک نشده است.
• محیط دیتاسنتر یا اتاق سرور را به طور مناسب خنک نگه دارید.
• اگر از فن‌های اختصاصی برای خنک‌سازی پردازنده استفاده می‌کنید، از عملکرد صحیح آن‌ها مطمئن شوید.

2. مشکلات سازگاری با فریم‌ویر و درایورها

مشکل: گاهی اوقات، فریم‌ویرهای قدیمی یا درایورهای منسوخ نمی‌توانند به درستی از تمام قابلیت‌ها و هسته‌های پردازنده‌های جدید استفاده کنند. این امر می‌تواند منجر به کاهش عملکرد، ناپایداری سیستم یا خطاهای غیرمنتظره شود.

راه‌حل:

• همیشه از آخرین نسخه‌های فریم‌ویرهای پشتیبانی شده توسط سازنده سرور (مانند HPE) استفاده کنید.
• درایورهای مربوط به چیپ‌ست و پردازنده را به صورت منظم از وب‌سایت سازنده یا از طریق ابزارهای به‌روزرسانی (مانند HPE SPP) به‌روزرسانی کنید.
• مطمئن شوید که نسخه‌های BIOS و Firmware سرور نیز به روز هستند.

3. مشکلات مربوط به عملکرد و Bottleneck

مشکل: با وجود قدرت پردازشی بالای پردازنده‌ها، ممکن است عملکرد کلی سرور به دلیل Bottleneck (تنگنا) در سایر اجزا، مانند حافظه RAM، کارت‌های شبکه یا زیرسیستم ذخیره‌سازی، محدود شود. به عنوان مثال، اگر سرعت رم پایین باشد، پردازنده باید برای دریافت داده‌ها منتظر بماند و نمی‌تواند با تمام ظرفیت خود کار کند.

راه‌حل:

• از ابزارهای مانیتورینگ عملکرد (مانند Windows Task Manager یا Linux Top) برای بررسی Bottleneck در بخش‌های مختلف سرور استفاده کنید.
• اطمینان حاصل کنید که سرعت و ظرفیت حافظه RAM با نیازهای پردازنده و حجم کار (Workload) متناسب است.
• برای کارهای سنگین، از دیسک‌های پرسرعت مانند NVMe SSD استفاده کنید.

4. مشکلات مربوط به امنیت و آسیب‌پذیری‌ها

مشکل: پردازنده‌های جدید، مانند پردازنده‌های اینتل، با آسیب‌پذیری‌های امنیتی پیچیده‌ای مانند Meltdown و Spectre مواجه بوده‌اند. این آسیب‌پذیری‌ها می‌توانند داده‌های حساس را در معرض خطر قرار دهند.

راه‌حل:

• همیشه نسخه‌های BIOS و Firmware سرور و پردازنده را به آخرین نسخه منتشر شده توسط سازنده به‌روزرسانی کنید. این به‌روزرسانی‌ها معمولاً شامل پچ‌های امنیتی برای رفع آسیب‌پذیری‌ها هستند.
• از ابزارهای امنیتی و نرم‌افزارهای پایش وضعیت (Monitoring) برای نظارت بر فعالیت‌های مشکوک در سرور استفاده کنید.

آشنایی با مهم‌ترین پیغام خطاهای POST در مورد پردازنده

پیغام‌های خطای POST  در مورد پردازنده، نشانه‌های اولیه و حیاتی از وجود یک مشکل در پردازنده یا سیستم مربوط به آن هستند. این خطاها معمولا در مراحل اولیه بوت شدن سرور، حتی قبل از بارگذاری سیستم‌عامل، نمایش داده می‌شوند و می‌توانند به صورت کدهای بوق (Beep Codes)، پیام‌های متنی روی صفحه نمایش یا چراغ‌های LED باشند.

در سرورهای HPE ProLiant Gen10 و Gen10 Plus، برخی از رایج‌ترین پیام‌های خطای POST در مورد پردازنده عبارتند از:

• Processor Initialization Error: این پیام عمومی به این معنی است که سرور نتوانست پردازنده را به درستی در مرحله اولیه بوت شدن شناسایی یا فعال کند. دلایل احتمالی شامل نصب نادرست پردازنده، آسیب به سوکت یا پردازنده، یا عدم سازگاری پردازنده با مادربرد است.
• Unsupported Processor: این خطا زمانی نمایش داده می‌شود که پردازنده نصب شده با مدل سرور سازگار نباشد یا به نسخه‌ای از Firmware/BIOS نیاز داشته باشد که روی سرور نصب نیست. این مشکل معمولاً پس از ارتقاء پردازنده و عدم به‌روزرسانی BIOS رخ می‌دهد.
• Processor/Memory Configuration Error: این پیام نشان می‌دهد که بین پردازنده و ماژول‌های حافظه ناسازگاری وجود دارد. به عنوان مثال، ممکن است نوع یا سرعت حافظه با پردازنده سازگار نباشد، یا ماژول‌های حافظه به درستی در اسلات‌های مربوط به پردازنده نصب نشده باشند.
• Processor Thermal Trip: این یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین خطاهاست که نشان می‌دهد پردازنده به دلیل افزایش دما از یک حد مجاز، به طور خودکار خاموش شده است. این مشکل تقریبا همیشه به سیستم خنک‌کننده (فن‌ها، هیت‌سینک، یا خمیر حرارتی) مربوط می‌شود.
• Processor Voltage Error: این پیام به مشکلات مربوط به تامین ولتاژ پردازنده اشاره دارد. این خطا می‌تواند ناشی از یک پاور ساپلای (Power Supply) معیوب یا تنظیمات نادرست ولتاژ در BIOS باشد.
• Internal Bus/Cache Failure: این پیام به خرابی در مدارهای داخلی پردازنده، مانند حافظه نهان (Cache) یا گذرگاه‌های داخلی، اشاره دارد که نشان‌دهنده خرابی فیزیکی خود پردازنده است.
• CPU Beep Codes: علاوه بر پیام‌های متنی، سرورها از کدهای بوق نیز برای اعلام خطای پردازنده استفاده می‌کنند. الگوی بوق‌ها (مثلاً یک بوق بلند و دو بوق کوتاه) در مستندات سرور مشخص شده و هر الگو به خطای خاصی مربوط می‌شود.

برای عیب‌یابی دقیق این خطاها، همیشه باید از مستندات رسمی HPE و ابزارهای مدیریتی مانند HPE iLO استفاده کرد تا اطلاعات کامل‌تری درباره ریشه مشکل به دست آید.

اقدامات اصلاحی و جایگزینی

اگر پس از انجام تمام مراحل بالا، همچنان مشکل پابرجا بود، ممکن است پردازنده معیوب باشد. در این مرحله، اگر سرور دارای دو پردازنده است، می‌توانید پردازنده‌ها را با هم جابجا کنید. اگر مشکل به دنبال پردازنده معیوب به سوکت دیگر منتقل شد، احتمال خرابی پردازنده بسیار زیاد است. اگر پردازنده تنها است و تمام تست‌ها به خرابی آن اشاره دارند، باید آن را با یک پردازنده سالم و سازگار جایگزین کنید. همچنین، اگر هیچ یک از این اقدامات مشکل را حل نکرد، ممکن است خود سوکت پردازنده روی مادربرد آسیب دیده باشد که در این صورت باید مادربرد را تعویض کنید. در نهایت، در صورت عدم اطمینان از هر یک از این مراحل، توصیه می‌شود پیشنهاد می‌کنیم با واحد فنی شرکت مفتاح رایانه‌افزار تماس بگیرید تا کارشناسان ما با ارزیابی‌های دقیق مشکل را شناسایی کرده و راهکاری برای رفع آن پیشنهاد دهند.

کلام آخر

پردازنده‌های سرورهای نسل 10 و بالاتر، از فناوری‌های پیشرفته‌ای بهره می‌برند، اما برای استفاده بهینه از آن‌ها باید به مسائلی مانند خنک‌سازی مناسب، سازگاری نرم‌افزاری و اجزای سخت‌افزاری متناسب توجه کرد. به‌روز نگه داشتن سیستم‌عامل و فریم‌ویر نیز برای رفع مشکلات امنیتی و بهبود عملکرد ضروری است. در جدول زیر اطلاعات مهم مربوط به خطاهای پردازنده را مشاهده می‌کنید.