آشنایی با نحوه طبقه‌بندی سی‌پی‌یو‌های سرور

هنگامی که صحبت از سی‌پی‌یوهای سرور به میان می‌آید، با طیف بسیار گسترده و متنوعی از مدل‌ها روبرو هستیم که هریک برای کاربردهای خاصی طراحی شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند. از این‌رو، باید در مورد انواع پردازنده‌ها از منظر معماری، برند، نسل، و کاربردهای خاص آشنا باشیم تا بتوانیم گزینه درستی را انتخاب کنیم.

طبقه‌بندی سی‌پی‌یو بر مبنای نوع برند

پردازنده‌های مرکزی سرور بر اساس نوع برند به دو گروه اصلی سی‌پی‌یوهای اینتل زئون (Intel Xeon) و اپیک ای‌ام‌دی (EPYC) تقسیم می‌شوند.

پردازنده‌های زئون اینتل (Intel Xeon)

پردازنده‌های زئون اینتل (Intel Xeon) یکی از برجسته‌ترین سری‌ پردازنده‌های سرور و ایستگاه‌های کاری هستند که برای ارائه عملکرد بالا، پایداری و مقیاس‌پذیری در محیط‌های حرفه‌ای و دیتاسنترها طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها به‌طور خاص برای بارهای کاری سنگین مانند مجازی‌سازی، پایگاه داده، محاسبات با کارایی بالا (HPC)، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین بهینه‌سازی شده‌اند. سری زئون شامل چندین زیرمجموعه است که هرکدام برای کاربردهای خاصی طراحی شده‌اند.

سری Xeon Scalable که شامل مدل‌های Bronze، Silver، Gold و Platinum است، پرچمدار این خانواده محسوب می‌شود و برای دیتاسنترهای مدرن مناسب است. این سری با تعداد هسته‌های بالا تا 64 هسته در نسل‌های جدیدتر مانند Sapphire Rapids ، پشتیبانی از حافظه DDR5 و رابط PCIe 5.0، عملکرد بی‌نظیری در پردازش‌های چندنخی ارائه می‌دهد. البته، نسل جدید پردازنده‌های زئون 6 قادر به ارائه 144 هسته پردازشی هستند. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه به مطلب پردازنده‌های Xeon 6 مراجعه کنید. برای مثال، مدل‌های Platinum برای بارهای کاری پیچیده مانند تحلیل کلان‌داده‌ها و هوش مصنوعی ایده‌آل هستند، در حالی که مدل‌های Silver برای مجازی‌سازی و برنامه‌های سازمانی متوسط مناسب‌ترند.

سری Xeon E برای سرورهای کوچک و کسب‌وکارهای سبک طراحی شده و اقتصادی‌تر است، در حالی که سری Xeon D با مصرف انرژی پایین برای محیط‌های لبه‌ای (Edge Computing) و سرورهای فشرده مناسب است. سری Xeon W نیز برای ایستگاه‌های کاری حرفه‌ای و کاربردهایی مثل طراحی گرافیکی و عملیات مهندسی، بهینه‌سازی شده است. نسل‌های جدیدتر زئون، مانند Ice Lake و Sapphire Rapids با فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند فرآیند ساخت 10 نانومتری، قابلیت‌های امنیتی پیشرفته مانند Intel SGX برای رمزنگاری و پشتیبانی از فناوری‌های جدید مانند Intel Optane Persistent Memory، عملکرد و کارایی را به سطح بالاتری برده‌اند. این پردازنده‌ها از تعداد زیادی کانال حافظه تا 8 کانال DDR5 و خطوط PCIe متعدد پشتیبانی می‌کنند که امکان اتصال به GPUها و دستگاه‌های ذخیره‌سازی پرسرعت را فراهم می‌کند. همچنین، ویژگی‌هایی مانند Intel Turbo Boost و Hyper-Threading به بهبود عملکرد در بارهای کاری پویا کمک می‌کنند.

زئون‌ها به دلیل سازگاری با نرم‌افزارهای سازمانی و قابلیت اطمینان بالا، انتخابی محبوب برای دیتاسنترهای بزرگ به شمار می‌رود، به طوری که تقریبا در بیشتر مراکز داده از این پردازنده‌ها در سرورهای اچ‌پی، دل و غیره استفاده می‌شود. با این حال، رقابت شدید با پردازنده‌های AMD EPYC، به‌ویژه در تعداد هسته‌ها و قیمت، باعث شده اینتل با افزودن ویژگی‌های جدید و بهینه‌سازی مصرف انرژی، جایگاه خود را حفظ کند. در مجموع، پردازنده‌های زئون اینتل با تنوع مدل‌ها، پشتیبانی از فناوری‌های پیشرفته و انعطاف‌پذیری برای انواع بارهای کاری، همچنان یکی از بهترین گزینه‌ها برای سرورهای حرفه‌ای و محیط‌های ابری هستند، اگرچه انتخاب مدل مناسب به نیازهای خاص، بودجه و نوع کاربرد بستگی دارد.

پردازنده‌های AMD EPYC

در سویی دیگر، پردازنده‌های AMD EPYC قرار دارند که یکی از پیشرفته‌ترین و رقابتی‌ترین سری‌ پردازنده‌های سرور به شمار می‌روند و همانند پردازنده‌های اینتل برای دیتاسنترها، محاسبات ابری، مجازی‌سازی، هوش مصنوعی و محاسبات با کارایی بالا طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها با معماری Zen و فناوری ساخت پیشرفته (مانند 7 نانومتری در سری‌های جدیدتر) به دلیل تعداد هسته‌های بالا، عملکرد قوی و قیمت رقابتی، جایگاه ویژه‌ای در بازار سرورها کسب کرده‌اند. سری‌های اصلی EPYC شامل نسل اول (7001 Naples)، نسل دوم (7002 Rome)، نسل سوم (7003 Milan) و نسل چهارم (9004 Genoa) هستند که هر کدام بهبودهای چشمگیری در عملکرد، مصرف انرژی و فناوری‌های جدید ارائه می‌دهند.

برای مثال، سری Genoa با حداکثر 128 هسته و 256 رشته، پشتیبانی از حافظه DDR5 و رابط PCIe 5.0، برای بارهای کاری سنگین مانند تحلیل کلان‌داده‌ها، یادگیری ماشین و شبیه‌سازی‌های علمی ایده‌آل است. پردازنده‌های EPYC با طراحی چیپلت (Chiplet) خود، امکان مقیاس‌پذیری بالا و بهینه‌سازی هزینه را فراهم می‌کنند، در حالی که معماری Infinity Fabric اتصال سریع بین هسته‌ها و اجزای سیستم را تضمین می‌کند. این پردازنده‌ها تا 8 کانال حافظه DDR5 و تعداد زیادی خط PCIe (تا 128 خط در برخی مدل‌ها) پشتیبانی می‌کنند، که برای اتصال به GPUها، ذخیره‌سازهای NVMe و شبکه‌های پرسرعت بسیار مناسب است. یکی از نقاط قوت EPYC، پشتیبانی از قابلیت‌های امنیتی پیشرفته مانند SEV سرنام AMD Secure Encrypted Virtualization است که امنیت داده‌ها را در محیط‌های مجازی‌سازی تقویت می‌کند.

همچنین، سری‌های خاص مانند 7003S برای سرورهای تک‌سوکت طراحی شده‌اند که هزینه‌های زیرساختی را کاهش می‌دهند، در حالی که عملکردی نزدیک به سرورهای دوسوکت ارائه می‌کنند. مصرف انرژی بهینه، به‌ویژه در سری‌های جدیدتر مانند Genoa و Bergamo، این پردازنده‌ها را برای دیتاسنترهای مدرن که به کارایی انرژی اهمیت می‌دهند، مناسب کرده است. نکته مهمی که باید در این بخش به آن اشاره داشته باشیم این است که رقابت AMD EPYC با Intel Xeon، به‌ویژه در تعداد هسته‌ها، قیمت‌گذاری و پشتیبانی از فناوری‌های جدید، باعث شده که بسیاری از ارائه‌دهندگان خدمات ابری به تدریج به سمت پردازنده‌های ساخت شرکت ای‌ام‌دی متمایل شوند. برای مثال، سری Rome و Milan در بنچمارک‌ها عملکرد برتری در بارهای کاری چندنخی نشان داده‌اند، در حالی که Genoa با فناوری 5 نانومتری و ویژگی‌هایی مانند CXL سرنام (Compute Express Link) به نیازهای آینده‌نگرانه دیتاسنترها پاسخ می‌دهد.

تقسیم‌بندی پردازنده‌های سرورها بر اساس معماری

پردازنده‌های مرکزی سرور را از منظر معماری نیز می‌توان به گروه‌های مختلفی طبقه‌بندی کرد. این طبقه‌بندی به شرح زیر است: بر بر اساس معماری x86

معماری x86 پرچمدار پردازنده‌های سرور در صنعت فناوری اطلاعات است و به دلیل سازگاری گسترده با نرم‌افزارهای سازمانی، عملکرد قوی و پشتیبانی از بارهای کاری متنوع، به استاندارد اصلی دیتاسنترها تبدیل شده است. این معماری توسط دو شرکت اصلی، اینتل و ای‌ام‌دی، توسعه می‌یابد که پردازنده‌های Intel Xeon و AMD EPYC را تولید می‌کنند. همان‌گونه که پیش‌تر اشاره کردیم، سری‌های Intel Xeon Scalable، شامل مدل‌های برنز، سیلور، گلد و پلاتینیوم هستند و برای دیتاسنترهای مدرن طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها توانایی پشتیبانی از نسل‌های مختلف حافظه‌های DDR را دارند و بسته به مدل توانایی پشتیبانی از اینترفیس‌های PCIe را دارند. این پردازنده‌ها بسته به نوع معماری تا 64 هسته پردازشی را ارائه می‌دهند که آن‌ها را برای طیف گسترده‌ای از کاربردها مناسب می‌کند.

در نقطه مقابل، پردازنده‌های شرکت ای‌ام‌دی با سری‌های Naples، Rome، Milan و Genoa هستند که هسته‌های محاسباتی به مراتب بیشتری را در مقایسه با پردازنده‌های شرکت اینتل ارائه می‌دهند. با این‌حال، هر دو برند سعی کرده‌اند در پردازنده‌های خود از ویژگی‌های شاخصی مثل Intel Turbo Boost، Hyper-Threading و AMD Infinity Fabric با هدف بهبود عملکرد در بارهای کاری چندریسمانی استفاده کنند. شایان ذکر است معماری x86 از اکوسیستم نرم‌افزاری گسترده‌ای برخوردار است که شامل سیستم‌عامل‌های ویندوز سرور، لینوکس و ابزارهای مجازی‌سازی مانند VMware و Hyper-V می‌شود. با این حال، مصرف انرژی بالاتر در مقایسه با معماری‌های دیگر مانند ARM، یکی از نقاط ضعف آن است، به‌ویژه در محیط‌هایی که کارایی انرژی اولویت دارد. همچنین، هزینه‌های اولیه برای سرورهای مبتنی بر x86 ممکن است بالاتر باشد، اما انعطاف‌پذیری و پشتیبانی گسترده، این معماری را برای اکثر کاربردهای سازمانی ایده‌آل می‌کند.

بر اساس معماری ARM

معماری آرم، مبتنی بر طراحی RISC سرنام (Reduced Instruction Set Computing)است که به دلیل مصرف انرژی پایین و کارایی بالا در بارهای کاری خاص، در سال‌های اخیر به یکی از گزینه‌های محبوب برای سرورها تبدیل شده است. این معماری ابتدا در دستگاه‌های موبایل و کم‌مصرف محبوبیت یافت، اما با پیشرفت‌هایی در عملکرد، به‌ویژه در پردازنده‌هایی مانند Ampere Altra و AWS Graviton، وارد بازار سرورها شد. پردازنده‌های Ampere Altra و Altra Max تا 128 هسته ارائه می‌دهند و برای محاسبات ابری، وب‌سرورها و محیط‌های لبه‌ای (Edge Computing) بهینه شده‌اند. AWS Graviton که در سری‌های Graviton2، Graviton3 و Graviton4 عرضه شده، توسط آمازون برای زیرساخت‌های ابری خود طراحی شده و عملکردی رقابتی با مصرف انرژی کمتر ارائه می‌دهد.

این پردازنده‌ها از حافظه DDR4/DDR5 و رابط PCIe 4.0/5.0 پشتیبانی می‌کنند و برای بارهای کاری مانند میزبانی وب، کانتینرسازی مانند Docker و Kubernetes و پایگاه داده‌های سبک مناسب‌ هستند. یکی از مزایای کلیدی آرم، کارایی انرژی آن است که هزینه‌های عملیاتی دیتاسنترها را کاهش می‌دهد، به‌ویژه در محیط‌های ابری که مقیاس‌پذیری و بهینه‌سازی هزینه حیاتی است. پردازنده‌های ARM همچنین از معماری Neoverse مانند Neoverse N2 بهره می‌برند که برای سرورها بهینه شده و عملکرد تک‌هسته‌ای و چندنخی را بهبود می‌بخشد. با این حال، اکوسیستم نرم‌افزاری ARM هنوز به اندازه x86 توسعه‌نیافته است و برخی نرم‌افزارهای قدیمی ممکن است نیاز به بهینه‌سازی یا شبیه‌سازی داشته باشند، که می‌تواند عملکرد را کاهش دهد. شرکت‌هایی مانند مایکروسافت و گوگل نیز از پردازنده‌های ARM در سرورهای خود استفاده می‌کنند، که نشان‌دهنده پذیرش روبه‌رشد این معماری است. ویژگی‌هایی مانند مقیاس‌پذیری بالا و هزینه‌های پایین‌تر سخت‌افزار، ARM را برای دیتاسنترهای مدرن جذاب کرده است. با این حال، محدودیت‌هایی مانند تعداد کمتر خطوط PCIe در مقایسه با x86 و وابستگی به بهینه‌سازی نرم‌افزاری، ممکن است در برخی کاربردهای سنگین مانند HPC چالش‌برانگیز باشد.

بر اساس معماری RISC-V

معماری RISC-V یک معماری متن‌باز و نوظهور است که به دلیل انعطاف‌پذیری، هزینه‌های پایین مجوز و قابلیت شخصی سازی، توجه زیادی را در حوزه سرورها به خود جلب کرده است. برخلاف x86 و ARM، که توسط شرکت‌های خاصی کنترل می‌شوند، RISC-V یک استاندارد باز است که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد بدون پرداخت هزینه‌های سنگین مجوز، پردازنده‌های سفارشی طراحی کنند. این معماری نیز مانند ARM بر پایه RISC طراحی شده و برای سادگی و کارایی بالا بهینه شده است. در حال حاضر، استفاده از RISC-V در سرورها محدود است و بیشتر در پروژه‌های تحقیقاتی، سرورهای سبک و کاربردهای خاص مانند اینترنت اشیا (IoT) و محاسبات لبه‌ای دیده می‌شود. شرکت‌هایی مانند SiFive پردازنده‌هایی مانند سری HiFive و P-series را معرفی کرده‌اند که برای سرورهای آزمایشی و محیط‌های توسعه مناسب‌اند.

این پردازنده‌ها معمولا تعداد هسته‌های کمتری نسبت به x86 یا ARM دارند و هنوز در مراحل اولیه توسعه هستند، اما پتانسیل بالایی برای آینده دارند. یکی از مزایای کلیدی RISC-V، امکان سفارشی‌سازی برای بارهای کاری خاص است، مثلا برای بهینه‌سازی در هوش مصنوعی یا ذخیره‌سازی. با این حال، اکوسیستم نرم‌افزاری RISC-V هنوز نابالغ است و بسیاری از نرم‌افزارهای سازمانی نیاز به پورت شدن یا بهینه‌سازی دارند، که می‌تواند زمان‌بر و پرهزینه باشد. همچنین، عملکرد پردازنده‌های RISC-V در مقایسه با x86 و ARM در بارهای کاری سنگین مانند HPC یا پایگاه داده‌های بزرگ، هنوز رقابتی نیست. شرکت‌های بزرگی مانند Alibaba و Western Digital در حال سرمایه‌گذاری روی RISC-V برای کاربردهای خاص هستند، که نشان‌دهنده پتانسیل رشد این معماری است. مصرف انرژی پایین و انعطاف‌پذیری در طراحی، RISC-V را برای سرورهای کم‌مصرف و محیط‌های لبه‌ای جذاب می‌کند.

بر اساس معماری‌های خاص Power و SPARC

معماری‌های خاص مانند IBM Power و Oracle SPARC برای کاربردهای سازمانی و بارهای کاری تخصصی طراحی شده‌اند و در مقایسه با x86 و ARM، بازار محدودتری دارند. IBM Power که در سری‌هایی مانند Power9 و Power10 عرضه شده، بر پایه معماری RISC طراحی شده و برای سرورهای سازمانی، محاسبات علمی و پایگاه داده‌های بزرگ بهینه شده است. این پردازنده‌ها با تعداد هسته‌های بالا تا 60 هسته در Power10، پشتیبانی از حافظه‌های HBM و DDR5 و قابلیت‌های امنیتی پیشرفته مانند رمزنگاری داخلی، برای محیط‌های حساس مانند سیستم‌های بانکی و HPC مناسب‌اند. Power10 همچنین از فناوری‌های جدید مانند OpenCAPI و Memory Inception پشتیبانی می‌کند که اتصال سریع به دستگاه‌های خارجی را فراهم می‌کند. از سوی دیگر، Oracle SPARC برای سرورهای اوراکل و پایگاه داده‌های این شرکت طراحی شده و در سری‌هایی مانند SPARC M8 و T8 عرضه می‌شود. این پردازنده‌ها با تمرکز بر عملکرد پایگاه داده و قابلیت اطمینان بالا، برای برنامه‌های سازمانی مانند Oracle Database بهینه شده‌اند. هر دو معماری از اکوسیستم‌های بسته‌ای برخوردارند که سازگاری نرم‌افزاری را محدود می‌کند، اما در محیط‌های خاص عملکرد بی‌نظیری ارائه می‌دهند. مصرف انرژی این پردازنده‌ها معمولاً بالاتر از ARM است، اما در مقایسه با x86 می‌تواند رقابتی باشد.

تقسیم‌بندی پردازنده‌های سرورها بر اساس کاربرد

پردازنده‌های سرور را از منظر کاربرد نیز می‌توان تقسیم کرد که عمدتا بر پایه توان محاسباتی پردازنده‌ها انجام می‌شود. این طبقه‌بندی به شرح زیر است:

پردازنده‌های سطح پایه  (Entry-Level)

پردازنده‌های سطح پایه برای سرورهای کوچک، کسب‌وکارهای سبک و کاربردهایی با نیازهای محاسباتی محدود طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها معمولا هزینه کمتری دارند و برای محیط‌هایی مناسب‌اند که نیازی به عملکرد بالا یا مقیاس‌پذیری گسترده ندارند. نمونه‌های برجسته این گروه شامل Intel Xeon E و سری E-2300) و مدل‌های پایین‌تر و همچنین AMD EPYC مانند سری 7001 Naples یا برخی مدل‌های7002 هستند. این پردازنده‌ها معمولا بین 4 تا 12 هسته ارائه می‌دهند و از حافظه DDR4 و رابط PCIe 3.0 یا 4.0 پشتیبانی می‌کنند. برای مثال، Intel Xeon E-2388G با 8 هسته و فرکانس تا 5.1 گیگاهرتز، برای سرورهای کوچک و وب‌هاستینگ مناسب است. این پردازنده‌ها برای کاربردهایی مانند میزبانی وب، سرورهای ایمیل، فایل‌سرورها و برنامه‌های سبک سازمانی ایده‌آل‌اند. مصرف انرژی پایین و هزینه مقرون‌به‌صرفه، آن‌ها را برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMB) جذاب می‌کند.

همچنین، برخی پردازنده‌های مبتنی بر ARM مانند Ampere Altra (مدل‌های پایین‌تر) نیز در این دسته قرار می‌گیرند، به‌ویژه برای سرورهای کم‌مصرف در محیط‌های ابری یا لبه‌ای. این پردازنده‌ها معمولا از فناوری‌های امنیتی مانند Intel SGX یا AMD SEV پشتیبانی می‌کنند، اما قابلیت‌های پیشرفته مانند پشتیبانی از DDR5 یا PCIe 5.0 در آن‌ها کمتر دیده می‌شود. یکی از محدودیت‌های این دسته، عملکرد محدود در بارهای کاری سنگین مانند مجازی‌سازی پیچیده یا تحلیل کلان‌داده‌ها است. همچنین، تعداد خطوط PCIe و کانال‌های حافظه (معمولاً 2 تا 4 کانال) در مقایسه با پردازنده‌های میان‌رده و بالا رده کمتر است، که اتصال به دستگاه‌های ذخیره‌سازی یا GPUها را محدود می‌کند.

پردازنده‌های میان‌رده (Mid-Range)

پردازنده‌های میان‌رده برای بارهای کاری با پیچیدگی متوسط، مانند مجازی‌سازی، پایگاه داده‌های سازمانی و برنامه‌های تجاری، طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها تعادل خوبی بین عملکرد، مقیاس‌پذیری و هزینه ارائه می‌دهند و برای سازمان‌های متوسط تا بزرگ مناسب‌اند. از پردازنده‌های شاخص این گروه باید به سری Intel Xeon Silver و مدل‌هایی مثل 4300 و Xeon Gold مدل 5300 و AMD EPYC سری‌های 7002 (Rome) و 7003 (Milan) اشاره کرد. این پردازنده‌ها معمولا بین 12 تا 32 هسته ارائه می‌دهند و از حافظه DDR4/DDR5 و رابط PCIe 4.0/5.0 پشتیبانی می‌کنند. برای مثال، AMD EPYC 7313 با 16 هسته و پشتیبانی از 8 کانال حافظه، برای مجازی‌سازی و دیتابیس‌های متوسط ایده‌آل است. این پردازنده‌ها برای کاربردهایی مانند استقرار سرورهای ERP ، برنامه‌ریزی منابع سازمانی (CRM)، و مجازی‌سازی با VMware یا Hyper-V مناسب‌اند. پشتیبانی از تعداد خطوط PCIe بالا (تا 64 خط در برخی مدل‌ها) امکان اتصال به ذخیره‌سازهای NVMe و شبکه‌های پرسرعت را فراهم می‌کند. پردازنده‌های میان‌رده معمولا از فناوری‌های امنیتی مانند SME سرنام AMD SE Featuring Secure Memory Encryption یا SGX سرنام Intel Software Guard Extensions پشتیبانی می‌کنند، که برای محیط‌های حساس داده‌ای مهم است. مصرف انرژی این پردازنده‌ها نسبت به مدل‌های پایه بالاتر است، اما در مقایسه با مدل‌های بالا رده بهینه‌تر است. یکی از مزایای کلیدی این دسته، توانایی پشتیبانی از سرورهای دوسوکت است که مقیاس‌پذیری را برای بارهای کاری سنگین‌تر افزایش می‌دهد.

با این حال، در مقایسه با پردازنده‌های بالا رده، عملکرد آن‌ها در بارهای کاری بسیار سنگین مانند HPC یا یادگیری عمیق محدودتر است. همچنین، برخی مدل‌های میان‌رده ممکن است فاقد ویژگی‌های پیشرفته مانند پشتیبانی از حافظه‌های Intel Optane یا فناوری CXL باشند. این پردازنده‌ها در دیتاسنترهای کوچک تا متوسط، سرورهای ابری و محیط‌های ترکیبی (Hybrid Cloud) استفاده می‌شوند و به دلیل انعطاف‌پذیری، انتخابی محبوب برای سازمان‌هایی هستند که به دنبال عملکرد قوی با هزینه معقول‌اند. در مجموع، پردازنده‌های میان‌رده با ارائه ترکیبی از قدرت پردازشی، قابلیت‌های مدرن و هزینه مناسب، برای بارهای کاری سازمانی با پیچیدگی متوسط بهترین گزینه هستند.

پردازنده‌های بالا رده (High-End)

پردازنده‌های بالا رده برای بارهای کاری بسیار سنگین و پیچیده مانند محاسبات با کارایی بالا، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، تحلیل کلان‌داده‌ها و دیتاسنترهای بزرگ طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها بالاترین سطح عملکرد، مقیاس‌پذیری و پشتیبانی از فناوری‌های پیشرفته را ارائه می‌دهند. نمونه‌های برجسته شامل Intel Xeon Platinum (مانند سری 8300/9300) و AMD EPYC 9004 سری (Genoa) هستند که تا 128 هسته ارائه می‌دهند. این پردازنده‌ها از حافظه DDR5، رابط PCIe 5.0 و فناوری‌های جدید مانند Compute Express Link (CXL) پشتیبانی می‌کنند. برای مثال، AMD EPYC 9654 با 96 هسته و 192 رشته، برای بارهای کاری چندنخی مانند شبیه‌سازی‌های علمی و یادگیری عمیق بسیار مناسب است. Intel Xeon Platinum 8380 نیز با پشتیبانی از 8 کانال حافظه و ویژگی‌های امنیتی مانند SGX برای پایگاه داده‌های بزرگ و برنامه‌های حساس ایده‌آل است. این پردازنده‌ها در سرورهای چندسوکت (تا 8 سوکت در برخی مدل‌ها) استفاده می‌شوند و برای محیط‌هایی با کاربران زیاد که پردازش‌های عظیم را می‌طلبد، مناسب است. تعداد بالای خطوط PCIe تا 128 خط در EPYC، امکان اتصال به چندین GPU و ذخیره‌سازهای پرسرعت را فراهم می‌کند، که برای کاربردهای هوش مصنوعی و HPC ضروری است.

مصرف انرژی این پردازنده‌ها بالاست، اما فناوری‌های جدید مانند فرآیند ساخت 5 نانومتری در EPYC Genoa کارایی انرژی را بهبود بخشیده است. محدودیت اصلی این دسته، هزینه بالای خرید و نگهداری است که آن‌ها را برای سازمان‌های بزرگ با بودجه‌های کلان مناسب می‌کند. همچنین، پیچیدگی راه‌اندازی و نیاز به زیرساخت‌های پیشرفته (مانند سیستم‌های خنک‌کننده مایع) می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. این پردازنده‌ها از قابلیت‌های امنیتی پیشرفته مانند AMD SEV-SNP (Secure Nested Paging) و Intel TME (Total Memory Encryption) بهره می‌برند که برای حفاظت از داده‌ها در محیط‌های ابری حیاتی است. در مجموع، پردازنده‌های بالا رده با ارائه حداکثر عملکرد و پشتیبانی از فناوری‌های پیشرفته، برای دیتاسنترهای مدرن، محاسبات علمی و برنامه‌های هوش مصنوعی که به قدرت پردازشی بی‌نظیر نیاز دارند، انتخابی بی‌رقیب هستند.

خلاصه‌ای از آن‌چه گفته شد

همان‌گونه که اشاره کردیم، طبقه‌بندی پردازنده‌های سرور معمولا بر اساس پارامترهای مختلف انجام می‌شود که به تفصیل مورد بحث قرار گرفتند. همچنین، پردازنده‌ها از منظر معماری، تعداد هسته‌ها، رشته‌ها، حافظه کش، مصرف انرژی و قیمت نیز قابل طبقه‌بندی هستند که جدول زیر این موضوع را نشان می‌دهد.

نویسنده: حمیدرضا تائبی